Een leerplein is geen klaslokaal noch is het een kantine, maar het vormt wel de plek waar leerlingen kort werken, samen overleggen of een groepsactiviteit doen. Dat vraagt om een andere inrichting dan rijen tafels met stoelen erbij.
Wat een leerplein anders maakt dan een klaslokaal of kantine
Een didactische werkvorm zoals groepswerk geeft leerlingen gelegenheid en ruimte om gezamenlijk keuzes te maken binnen de gestelde opdracht. Daarbij is het noodzakelijk om met elkaar te overleggen, terwijl leerlingen ook van de ene naar de andere plek moeten kunnen lopen o.a. voor het halen van benodigde materialen.
Op schooldagen is echter de ruimte van het klaslokaal benut door het overgrote deel van de groep dat geconcentreerd aan het werk is. Tegelijkertijd geeft de leerkracht een klein groepje leerlingen extra instructie en van de leerlingen die buiten het klaslokaal met groepswerk bezig zijn, weet hij of zij dat ze zonder voortdurend toezicht met elkaar verder zullen werken aan de verdiepende opdracht.
Een flexibele opstelling van banken met poefen of een ziteiland doet dan recht aan zowel de lesdoelen van de leerkracht als de behoeften van de leerlingen.
Bij activiteiten die een beroep doen op kennisvaardigheden -denk aan lezen, rekenen, schrijven- zitten de leerlingen idealiter aan schoolmeubilair (tafel en stoel) in een frontale opstelling, terwijl bij overwegend sociaal-emotionele activiteiten het overlegproces een flexibele open opstelling vraagt waarbij leerlingen vaker bij elkaar zullen zitten op banken en poefjes dan aan een tafel met stoelen eromheen het geval is.
Vier zones die je in een leeromgeving vrijwel altijd nodig hebt
- Concentratieplek
- Duo- of overlegplek
- Ontmoetings- of lounge zone
- Passeer- of wachtplek
1.Concentratieplek
Denk hierbij aan leerlingen of studenten die geconcentreerd aan hun taak moeten of willen werken. Vaak is dit een afgezonderde plek aan een tafel met een stoel erbij. De individuele leerling kan daar in alle rust en stilte voor een korte tijd aan de slag. Ook een Treinbank H140 (rughoogte 140cm) vormt een geschikte plek om afleidingen buiten te houden. Als extra zitplaats zet je er eenzelfde Treinbank opstelling tegenover.
2.Duo-of overlegplek
Tegenover of naast elkaar zitten tijdens een overlegmoment? Een zitplek met banken of (gebogen) poefjes in de open ruimte is een eigentijds alternatief voor een tafel met stoelen. Denk bijvoorbeeld aan twee fauteuils die tegenover of zelfs naast elkaar staan (o.a. Chris LowNoise Sofa – over een tijdje tonen we deze exclusieve bankenlijn op de site).
Tip: gestoffeerde banken dragen sowieso áltijd bij aan uitstekende demping van omgevingsgeluid. Hoe meer banken, ziteilanden of poefen, hoe meer demping en des te meer gelegenheid voor mensen om tegelijkertijd ongestoord gesprekken met elkaar te voeren. Poefen bij een tafel (in plaats van stoelen) laat leerlingen zelf de keuze om die er naar believen bij te plaatsen afhankelijk van de insteek van het gesprek of de activiteit. Verder zijn Trapkussens een comfortabele zitplaats op een tribune. Maak een keuze uit maat S, M of L. Of combineer.
3.Ontmoetings- of loungezone
Leerlingen op een middelbare school snakken dikwijls al ruim voor de pauze aanvangt naar een plek waar ze met elkaar kunnen chillen. Samen muziek luisteren, games spelen en berichten checken op je telefoon stellen andere eisen aan ‘bij elkaar zitten’. Een loungeplek biedt uitkomst. Op ruime ziteilanden of poefen in slingervorm kunnen beide zijden – zelfs de kopse kanten- als zitplaats gebruikt worden. Of wissel de inrichting af met banken met een rugleuning, zoals (gebogen) Treinbanken. Op deze comfortabele banken wensen zelfs hun docenten een plaats te bemachtigen om groepjes leerlingen of een enkele leerling tussen de lessen door wat te vragen.
4.Passeer- of wachtplek
Rechthoekige poefen zijn bijzonder goed geschikt om tegen de wand te plaatsen. Door de krachtige romp v.v. brandvertragend koudschuim bied je leerlingen een plek om voor een korte tijd op te verpozen. Denk bijv. aan een wachtplek tegen de wand bij het leslokaal.
Doordat alle DAVANT banken rondom gestoffeerd zijn, kun je ze altijd en overal openlijk in het zicht neerzetten. Denk ook aan ronde poefen in een groot formaat. Om het verplaatsen van de poefjes te beperken, voorzie je ze per etage in een identieke, bijbehorende kleur.
Een krachtig statement maak je met ziteiland én krachtpatserbank ineen, t.w. zwaargewicht Peanut dat in een aantal uitvoeringen achter elkaar ook als afscheiding dienst doet.
Waar je op let bij de indeling
Leerkrachten en docenten zijn over het algemeen zeer getraind in het houden van toezicht. Immers dragen zij tijdens lestijden in en rondom het gebouw de verantwoordelijkheid voor de groep. Tijdens het ontwerpen en de inrichting van het leerplein houd je daarom rekening met de volgende zaken:
- Zichtlijnen
Zorg ervoor dat de rugleuningen van de Treinbankopstelling dusdanig geplaatst zijn dat docenten ook vrij zicht hebben op leerlingen die daar hun studiewerk uitvoeren. Leg hen uit dat ze Treinbanken -binnen de schoolregels- ook kunnen verplaatsen naar gelang de behoefte.
Treinbanken die vrij in de ruimte staan, kunnen door de rughoogte het zicht voor de docent belemmeren. ADX Lounge lost dat probleem op, want die heeft twee soorten rughoogtes, Cosy Sofa heeft er zelfs vier. Zie ook flexibiliteit.
- Akoestiek
Een zeer groot bijkomend voordeel van gestoffeerde DAVANT banken is de akoestische werking ervan die omgevingsgeluid dempt. Dit is dus ook goed merkbaar bij banken met een zeer hoge rugleuning. Plaats die i.v.m. de zichtlijnen bij voorkeur tegen een (opzichtige) wand.
- Flexibiliteit
Doordat onze banken volledig rondom gestoffeerd zijn, behoud je de mogelijkheid om die ook op een andere plaats te zetten dan waar je ze in eerste instantie bedacht hebt. Maak slimme combinaties van banken met poefjes én bestaand meubilair en draag daarmee bij aan duurzame zitplekken die de samenwerking van kinderen en jongeren stimuleren.
- Variatie
Weleens gedacht aan variabele hoogtes in de rugleuning van een opstelling met Treinbanken waarmee je doorkijkjes creëert? Goed voor het toezicht door docenten, maar ook voor leerlingen.
Beperkt in (been)ruimte? Bedenk dat ook de rugleuning van krachtpatsers (o.a. ADX Lounge) bij uitstek bedoeld is om op te zitten..!
Verschil per onderwijstype
Op de basisschool bestaat de kans dat jongere kinderen op hun knieën op de Treinbanken plaatsnemen om boven de tafel uit te kunnen komen. Afhankelijk van de leeftijd pas je het type bank aan. Voor de leerlingen in de onderbouwgroepen (t/m groep 3) is de Kindertreinbank een alternatief. Zodoende verminder je de kans dat leerlingen tussen tafel en Treinbank in naar hun zitplaats moeten schuiven waar (jonge) kinderen in kleermakerszit op de banken zullen plaatsnemen, het andere kind z’n voeten op de de zitting zet en weer een ander languit of overdwars op de zitting zal neerploffen.
Zelfredzaamheid bevorder je door kinderen zelf hun poefje te laten pakken in het formaat dat passend is bij de leeftijd. De multiplex Hocker Bobbie romp is zelfs voor de jongsten met gemak te tillen. Dergelijke vierkante poefjes schuif je in z’n geheel onder de tafel weg, passend tegen elkaar waardoor tussenruimte om te passeren gegarandeerd veilig is en blijft.
Wissel standaard zitplaatsen ook eens af met kussens op de vloer. In de onderbouwgroepen bieden ronde kussens veel zitplezier voor kinderen en leerkracht. Vaak is de activiteit kort waarna de kinderen de kussens zelf oppakken en opruimen wat ook de zelfredzaamheid wederom ten goede komt.
Ronde hockers zijn er in allerlei soorten en maten van zithoogte A1 t/m G7, passend bij de leeftijden op de basisschool. Voor de middelbare school leerling volstaat een zithoogte van 47cm (F6). Met een variatie aan hockers bij de Treinbanken of het ziteiland nodig je leerlingen op het middelbaar uit om hun eigen zithoek te creëeren voor ontmoeting en samenwerking.
Combineer vaste en losse zitplekken
Zoveel mensen zoveel wensen. Ook dat gaat op bij zitbanken op een leerplein. In een leeromgeving zal de docent of leerkracht voorkeur hebben voor zitplekken die zowel geschikt zijn om individueel aan te zitten werken en tegelijkertijd door groepjes kinderen gebruikt kunnen worden.
Individuele zitplekken maak je met vierkante of ronde hockers, maar ook trapkussens (maat S) op een podium vallen daaronder. Plaats hockers bij voorkeur bij tafels waar ze onder weggeschoven kunnen worden, zodat je het looppad vrij houdt.
Oudere leerlingen vinden het fijn om veel bij elkaar te zitten, bijv. op een ziteiland. Ook daar passen (ronde) hockers bij. Door gebruik te maken van gebogen hockers maak je een slinger van poefen van het ene naar het andere lokaal. Andere groepen kunnen daar zodoende ook gebruik van maken. Met gebogen poefen in de ronding van een (boeken)kast maak je een leeshoek tot een uitnodigende plek voor jong en ouder.
Veelgemaakte fouten
- Je zet één groot ziteiland op het leerplein, waardoor hoeken onbenut blijven
Combineer dit bijvoorbeeld met een kwart rond ziteiland in alle hoeken van de ruimte waarmee je de cirkelvorm laat terugkomen (eenheid) en tegelijkertijd het aantal zitplekken uitbreidt. Met gebogen poefen maak je op die manier aparte zithoeken voor extra groepsinstructie. Verdiep je daarvoor in de visie op het pedagogisch klimaat van de betrefffende school, de beschikbare ruimte ter plaatse én de leeftijdsgroep, waardoor je met een gericht ontwerp en gestoffeerde banken daaraan tegemoet komt. Mogelijk dat de voorkeur uitgaat naar een reeks banken tegen de wand in plaats van meerdere centraal geplaatste ziteilanden.
- Je plaatst teveel losse poefjes, waardoor de ruimte druk en rommelig wordt
Gestoffeerde poefen nemen óók ruimte in beslag, tenzij je die in maat 30x30cm geordend in een open kast plaatst die bovendien als afscheiding dient.
- Banken die té dicht langs de looproute staan
Beperk onnodig snelle slijtage van het bekledingsmateriaal waar leerlingen bij het wisselen van lesuren zeer regelmatig ongemerkt ruw tegenaan botsen.
Materiaal en onderhoud in een open leeromgeving
Om tegemoet te komen aan de verschillende leerstijlen tussen kinderen zullen leerkrachten en docenten hen regelmatig een opdracht geven om op het leerplein buiten het klaslokaal individueel of in een groepje te werken. Daarmee geeft de docent leerlingen een grote mate van zelfstandigheid en spreekt hij hen aan op hun verantwoordelijkheid om buiten het voortdurend toezicht aan de opdracht te werken op banken die hen daar ter beschikking staan.
Hoe ga je om met meubilair dat niet van jou is? Ben je daar zuinig op? Gebruik je dat zoals het bedoeld is?
Inspelend op het zware tot zeer zware gebruik door deze en andere groepen (denk aan het gebruik in zorginstellingen) ben je ervan verzekerd dat DAVANT banken tegen zwaar weer bestand zijn. Het materiaal en de constructie van de rompen getuigen daarvan. Krachtpatserbanken garanderen je een levensduur van 15 jaar of langer op de constructie. Hoofdzakelijk passen we dienovereenkomstige bekledingsmaterialen toe die tegen een stootje kunnen. Wat niet betekent dat het materiaal niet kapot kan. Opzettelijk molest is daarvan helaas het bewijs. Maar ook onzorgvuldig opensnijden (!) van de meubelhoezen na het inhuizen geeft vanzelfsprekend snijschade aan het bekledingsmateriaal.
Reparatie ter plaatse vindt meestal plaats door onze externe servicepartner. Meer informatie over reparatie op locatie lees je in het blog over EHBO bij banken.
FAQ
- Wanneer kies je een ziteiland en wanneer een loungebank?
Een ziteiland heeft meerdere zitplaatsen, kan 9-10 middelbare school leerlingen kwijt, waarbij alle kanten van de bank benut worden. Op die manier zijn er binnen de groep nog mogelijkheden om je af te zonderen van de rest die ook gebruik maakt van het ziteiland. Op een loungebank zit je meestal met twee, hooguit 3 personen. Twee armleuningen op de 1, 2 of 3 zitsbank geven steun. Zonder armleuningen, maar voorzien van een of twee hoekdelen is een loungebank uit te breiden naar meerdere zitplaatsen. De plaatsing van de vaste rugleuning met zitting is bepalend voor de zitrichting en de plaatsing van de benen. Kortom: de keuze hangt af van meerdere factoren, zoals looprichting, tussenruimte en het pedagogisch klimaat incl. schoolcultuur.
- Zijn zitkussens in een leerplein praktisch of onderhoudsintensief?
Ronde zitkussens zijn licht in gewicht, eenvoudig te stapelen en verdienen een noodzakelijke schoonmaakbeurt na het morsen tijdens elke eet- en drinkpauze. Dat geldt ook voor trapkussens en andere DAVANT banken met bekledingsmateriaal. Voor overig gebruik (wij noemen dat normaal gebruik) kunnen DAVANT banken en kussens een leven lang mee.
- Hoeveel zitplekken heb je nodig per aantal leerlingen?
Dat hangt af van de leerdoelen van de school. Is men groot voorstander van het klaslokaal als leerruimte dan is de inrichting van een leerplein geen optie. Veel scholen vinden het weliswaar steeds belangrijker om leerlingen ook buiten het klaslokaal een open ruimte te bieden in de vorm van een leerplein waar ze zelfstandig of in een groep aan een opdracht kunnen werken. Per bouw (onder-, midden- en bovenbouw) volstaan 10 zitplekken, afhankelijk het aantal leerlingen.
Ga altijd bij de school na welke onderwijsvisie gevolgd wordt en geef daar de mogelijkheden voor aan met DAVANT banken.
- Werken Treinbanken ook op een leerplein?
Vanwege de flexibele mogelijkheden met Treinbanken zijn die uitermate geschikt voor een leerplein. Vanwege de zithoogte (46cm) is ons advies om die vanaf de bovenbouwgroepen van de basisschool in te zetten. Op een middelbare school staat vaak een tafel tussen twee tegenover elkaar staande Treinbanken.
